Падежи · to'liq jadval
Kelishiklar jadvali
6 ta kelishik: otlarning 3 turlanishi (birlik va ko'plik), barcha olmoshlar va sifatlar, har bir kelishik qachon ishlatilishi — bitta sahifada. Qo'shimchalar qizil bilan ajratilgan. Chop etish uchun Ctrl + P.
1. Kelishiklar va savollar
| Kelishik | Savol | O'zbekchasi | Asosiy ko'makchilar |
|---|---|---|---|
| Им. Именительный | кто? что? | Bosh kelishik | — |
| Род. Родительный | кого? чего? | Qaratqich (-ning) · chiqish (-dan) | у, из, с, от, до, без, для… |
| Дат. Дательный | кому? чему? | Jo'nalish (-ga) | к, по |
| Вин. Винительный | кого? что? | Tushum (-ni) · yo'nalish (qayerga?) | в, на, за, про, через |
| Твор. Творительный | кем? чем? | Vosita (bilan, orqali) | с, над, под, перед, за, между |
| Предл. Предложный | о ком? о чём? где? | O'rin-payt (-da) · haqida | о, в, на, при |
Qo'shimchalar — qisqa shpargalka
| Kelishik | 1-turlanish ж/м -а, -я | 2-turlanish м ∅, -ь, -й · ср -о, -е | 3-turlanish ж -ь | Ko'plik hamma turlanish |
|---|---|---|---|---|
| Им. | -а / -я | ∅ / -ь / -й / -о / -е | -ь | -ы / -и / -а / -я |
| Род. | -ы / -и | -а / -я | -и | -ов / -ев / -ей / ∅ |
| Дат. | -е / -и | -у / -ю | -и | -ам / -ям |
| Вин. | -у / -ю | = Им. (jonsiz) / = Род. (jonli) | -ь | = Им. (jonsiz) / = Род. (jonli) |
| Твор. | -ой / -ей / -ёй | -ом / -ем / -ём | -ью | -ами / -ями |
| Предл. | -е / -и | -е / -и | -и | -ах / -ях |
- 1-turlanish — -а, -я bilan tugaydigan ayol va erkak jinsidagi otlar: мама, земля, папа, дядя.
- 2-turlanish — undosh, -й, -ь bilan tugaydigan erkak jinsi va -о, -е bilan tugaydigan o'rta jins: стол, музей, словарь, окно, море.
- 3-turlanish — -ь bilan tugaydigan ayol jinsi: ночь, тетрадь, площадь.
- 7 harf qoidasi: г, к, х, ж, ш, щ, ч dan keyin ы emas, и: книги, ножи.
- Jonli / jonsiz: erkak jinsi birlikda va barcha jinslar ko'plikda tushum (Вин.) jonli bo'lsa qaratqich (Род.) bilan bir xil.
- ж, ш, ч, щ, ц dan keyin urg'usiz: -ей / -ем (улицей, месяцем), urg'uli: -ой / -ом (душой, ножом).
2. Otlar: birlik, 3 turlanish
1 1-turlanish — ж.р. va м.р. -а / -я
| Kelishik | мама (qattiq) | земля (yumshoq) | книга (г,к,х) | папа (м.р.) | линия (-ия) |
|---|---|---|---|---|---|
| Им. | мама | земля | книга | папа | линия |
| Род. | мамы | земли | книги | папы | линии |
| Дат. | маме | земле | книге | папе | линии |
| Вин. | маму | землю | книгу | папу | линию |
| Твор. | мамой | землёй | книгой | папой | линией |
| Предл. | о маме | о земле | о книге | о папе | о линии |
-ия bilan tugaganlar Дат. va Предл.da -ии oladi: к линии, в России, о Марии.
2 2-turlanish — erkak jinsi
| Kelishik | стол (jonsiz) | брат (jonli) | словарь (-ь) | музей (-й) | учитель (jonli, -ь) |
|---|---|---|---|---|---|
| Им. | стол | брат | словарь | музей | учитель |
| Род. | стола | брата | словаря | музея | учителя |
| Дат. | столу | брату | словарю | музею | учителю |
| Вин. | стол | брата | словарь | музей | учителя |
| Твор. | столом | братом | словарём | музеем | учителем |
| Предл. | о столе | о брате | о словаре | о музее | об учителе |
2 2-turlanish — o'rta jins
| Kelishik | окно (-о) | море (-е) | здание (-ие) | письмо | солнце (ц) |
|---|---|---|---|---|---|
| Им. | окно | море | здание | письмо | солнце |
| Род. | окна | моря | здания | письма | солнца |
| Дат. | окну | морю | зданию | письму | солнцу |
| Вин. | окно | море | здание | письмо | солнце |
| Твор. | окном | морем | зданием | письмом | солнцем |
| Предл. | об окне | о море | о здании | о письме | о солнце |
Maxsus Предл. -у: в лесу, в саду, на мосту, в аэропорту, на полу, в шкафу, на берегу, в году (lekin о лесе, о саде — «haqida» ma'nosida -е).
3 3-turlanish — ж.р. -ь
| Kelishik | ночь | тетрадь | площадь | мать (maxsus) | дочь (maxsus) |
|---|---|---|---|---|---|
| Им. | ночь | тетрадь | площадь | мать | дочь |
| Род. | ночи | тетради | площади | матери | дочери |
| Дат. | ночи | тетради | площади | матери | дочери |
| Вин. | ночь | тетрадь | площадь | мать | дочь |
| Твор. | ночью | тетрадью | площадью | матерью | дочерью |
| Предл. | о ночи | о тетради | о площади | о матери | о дочери |
✱ Aralash turlanish va turlanmaydigan otlar
| Kelishik | время | имя | путь |
|---|---|---|---|
| Им. | время | имя | путь |
| Род. | времени | имени | пути |
| Дат. | времени | имени | пути |
| Вин. | время | имя | путь |
| Твор. | временем | именем | путём |
| Предл. | о времени | об имени | о пути |
-мя bilan tugaydigan 10 ta so'z shunday turlanadi: время, имя, знамя, пламя, племя, семя, стремя, темя, бремя, вымя. Turlanmaydi: кофе, метро, кино, такси, радио, пальто, меню, кафе — barcha kelishikda bir xil: в кафе, на метро, без кофе.
3. Otlar: ko'plik
| Kelishik | столы | студенты (jonli) | мамы | ночи | окна | музеи | здания |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Им. | столы | студенты | мамы | ночи | окна | музеи | здания |
| Род. | столов | студентов | мам∅ | ночей | окон∅ | музеев | зданий |
| Дат. | столам | студентам | мамам | ночам | окнам | музеям | зданиям |
| Вин. | столы | студентов | мам∅ | ночи | окна | музеи | здания |
| Твор. | столами | студентами | мамами | ночами | окнами | музеями | зданиями |
| Предл. | о столах | о студентах | о мамах | о ночах | об окнах | о музеях | о зданиях |
- Undosh bilan tugagan erkak jinsi → -ов: столов, городов; -й va urg'usiz -ц → -ев: музеев, месяцев.
- -ь, ж, ш, ч, щ → -ей: словарей, ночей, врачей, карандашей.
- -а / -о → qo'shimcha tushadi (∅), ko'pincha о / е qo'shiladi: книг, мест, окон, ручек, девушек, писем.
- -ия / -ие → -ий: линий, зданий; -я (yumshoq) → -ь: недель, земель.
Noto'g'ri ko'plik shakllari
| Kelishik | люди | дети | друзья | братья | деньги |
|---|---|---|---|---|---|
| Им. | люди | дети | друзья | братья | деньги |
| Род. | людей | детей | друзей | братьев | денег |
| Дат. | людям | детям | друзьям | братьям | деньгам |
| Вин. | людей | детей | друзей | братьев | деньги |
| Твор. | людьми | детьми | друзьями | братьями | деньгами |
| Предл. | о людях | о детях | о друзьях | о братьях | о деньгах |
4. Olmoshlar
Kishilik olmoshlari va себя
| Kelishik | я | ты | он / оно | она | мы | вы | они | себя |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Им. | я | ты | он / оно | она | мы | вы | они | — |
| Род. | меня | тебя | его / (н)его | её / (н)её | нас | вас | их / (н)их | себя |
| Дат. | мне | тебе | ему / (н)ему | ей / (н)ей | нам | вам | им / (н)им | себе |
| Вин. | меня | тебя | его / (н)его | её / (н)её | нас | вас | их / (н)их | себя |
| Твор. | мной | тобой | им / (н)им | ей / (н)ей | нами | вами | ими / (н)ими | собой |
| Предл. | обо мне | о тебе | о нём | о ней | о нас | о вас | о них | о себе |
(н) — ko'makchidan keyin он, она, оно, они «н» oladi: у него, к ней, с ним, для них, о нём. Ko'makchisiz: я вижу его, звоню ей.
So'roq va inkor olmoshlari
| Kelishik | кто | что | никто | ничто |
|---|---|---|---|---|
| Им. | кто | что | никто | ничто |
| Род. | кого | чего | никого | ничего |
| Дат. | кому | чему | никому | ничему |
| Вин. | кого | что | никого | ничего |
| Твор. | кем | чем | никем | ничем |
| Предл. | о ком | о чём | ни о ком | ни о чём |
никто, ничто ko'makchi bilan ajraladi: ни с кем, ни о чём, ни у кого.
Egalik, ko'rsatish va belgilash olmoshlari
мой (твой, свой — xuddi shunday)
| Kelishik | м.р. | ср.р. | ж.р. | ko'plik |
|---|---|---|---|---|
| Им. | мой | моё | моя | мои |
| Род. | моего | моего | моей | моих |
| Дат. | моему | моему | моей | моим |
| Вин. | мой / моего | моё | мою | мои / моих |
| Твор. | моим | моим | моей | моими |
| Предл. | о моём | о моём | о моей | о моих |
наш (ваш — xuddi shunday)
| Kelishik | м.р. | ср.р. | ж.р. | ko'plik |
|---|---|---|---|---|
| Им. | наш | наше | наша | наши |
| Род. | нашего | нашего | нашей | наших |
| Дат. | нашему | нашему | нашей | нашим |
| Вин. | наш / нашего | наше | нашу | наши / наших |
| Твор. | нашим | нашим | нашей | нашими |
| Предл. | о нашем | о нашем | о нашей | о наших |
этот
| Kelishik | м.р. | ср.р. | ж.р. | ko'plik |
|---|---|---|---|---|
| Им. | этот | это | эта | эти |
| Род. | этого | этого | этой | этих |
| Дат. | этому | этому | этой | этим |
| Вин. | этот / этого | это | эту | эти / этих |
| Твор. | этим | этим | этой | этими |
| Предл. | об этом | об этом | об этой | об этих |
тот
| Kelishik | м.р. | ср.р. | ж.р. | ko'plik |
|---|---|---|---|---|
| Им. | тот | то | та | те |
| Род. | того | того | той | тех |
| Дат. | тому | тому | той | тем |
| Вин. | тот / того | то | ту | те / тех |
| Твор. | тем | тем | той | теми |
| Предл. | о том | о том | о той | о тех |
весь
| Kelishik | м.р. | ср.р. | ж.р. | ko'plik |
|---|---|---|---|---|
| Им. | весь | всё | вся | все |
| Род. | всего | всего | всей | всех |
| Дат. | всему | всему | всей | всем |
| Вин. | весь / всего | всё | всю | все / всех |
| Твор. | всем | всем | всей | всеми |
| Предл. | обо всём | обо всём | обо всей | обо всех |
чей
| Kelishik | м.р. | ср.р. | ж.р. | ko'plik |
|---|---|---|---|---|
| Им. | чей | чьё | чья | чьи |
| Род. | чьего | чьего | чьей | чьих |
| Дат. | чьему | чьему | чьей | чьим |
| Вин. | чей / чьего | чьё | чью | чьи / чьих |
| Твор. | чьим | чьим | чьей | чьими |
| Предл. | о чьём | о чьём | о чьей | о чьих |
его, её, их (uning, ularning) egalik ma'nosida hech qachon o'zgarmaydi: с его братом, в её доме, об их детях.
5. Sifat va ot birga
новый (qattiq) — какой, этот kabi sifatlar ham ot bilan moslashadi
| Kelishik | м.р. | ср.р. | ж.р. | ko'plik |
|---|---|---|---|---|
| Им. | новый | новое | новая | новые |
| Род. | нового | нового | новой | новых |
| Дат. | новому | новому | новой | новым |
| Вин. | новый / нового | новое | новую | новые / новых |
| Твор. | новым | новым | новой | новыми |
| Предл. | о новом | о новом | о новой | о новых |
синий (yumshoq)
| Kelishik | м.р. | ср.р. | ж.р. | ko'plik |
|---|---|---|---|---|
| Им. | синий | синее | синяя | синие |
| Род. | синего | синего | синей | синих |
| Дат. | синему | синему | синей | синим |
| Вин. | синий / синего | синее | синюю | синие / синих |
| Твор. | синим | синим | синей | синими |
| Предл. | о синем | о синем | о синей | о синих |
To'liq birikmalar: olmosh + sifat + ot
| Kelishik | birlik: мой новый друг | birlik: эта интересная книга | ko'plik: наши старые окна |
|---|---|---|---|
| Им. | мой новый друг | эта интересн|ая книг|а | наши стар|ые окн|а |
| Род. | моего нов|ого друг|а | этой интересн|ой книг|и | наших стар|ых окон |
| Дат. | моему нов|ому друг|у | этой интересн|ой книг|е | нашим стар|ым окн|ам |
| Вин. | моего нов|ого друг|а | эту интересн|ую книг|у | наши стар|ые окн|а |
| Твор. | моим нов|ым друг|ом | этой интересн|ой книг|ой | нашими стар|ыми окн|ами |
| Предл. | о моём нов|ом друг|е | об этой интересн|ой книг|е | о наших стар|ых окн|ах |
6. Har bir kelishik qachon ishlatiladi
Ko'makchi bilan va ko'makchisiz barcha asosiy holatlar. 🔊 — misolni tinglang.
Им. Именительный кто? что? · Bosh kelishik
| Qachon ishlatiladi | Ko'makchi / fe'l | Misol |
|---|---|---|
| Gapning egasi | Брат читает. Akam o'qiyapti. | |
| Kesim (bo'lmoq ma'nosida) | Это моя мама. Он — врач. Bu mening oyim. U — shifokor. | |
| Egalik: у кого есть + Им. | у … есть | У меня есть машина. Mening mashinam bor. |
| «Yoqadi» gapidagi narsa | нравиться | Мне нравится музыка. Menga musiqa yoqadi. |
| Murojaat | Анна, иди сюда! Anna, bu yoqqa kel! | |
| Ism, nom atash | называться | Улица называется Навои. Ko'cha Navoiy deb ataladi. |
Род. Родительный кого? чего? · Qaratqich (-ning) · chiqish (-dan)
| Qachon ishlatiladi | Ko'makchi / fe'l | Misol |
|---|---|---|
| Egalik, «-ning» | книга брата, центр города akamning kitobi, shahar markazi | |
| Yo'qlik | нет, не было, не будет | У меня нет времени. Вчера не было урока. Vaqtim yo'q. Kecha dars bo'lmadi. |
| Miqdor | много, мало, сколько, несколько | много людей, стакан воды, килограмм яблок ko'p odam, bir stakan suv, bir kilo olma |
| Sonlardan keyin | 2–4 (birlik), 5+ (ko'plik) | два брата, пять братьев ikki aka, besh aka |
| Sana | qaysi kuni? | Я родился первого мая. Men birinchi mayda tug'ilganman. |
| Qiyoslash | qiyosiy daraja | Брат старше сестры. Akam opamdan katta. |
| Fe'l boshqaruvi | бояться, желать, достигать, избегать | бояться собаки, желать успехов itdan qo'rqmoq, muvaffaqiyat tilamoq |
| Kimda? Yonida | у | у брата, у окна akamda, deraza yonida |
| Qayerdan? | из, с, от | из Ташкента, с работы, от друга Toshkentdan, ishdan, do'stdan |
| Qayergacha? | до, от … до | от дома до школы uydan maktabgacha |
| -siz, uchun | без, для | чай без сахара, подарок для мамы shakarsiz choy, oyim uchun sovg'a |
| Joy | около, возле, вокруг, напротив, среди, мимо | около парка, напротив банка bog' yaqinida, bank ro'parasida |
| Vaqt | после, до, во время, в течение | после урока, во время обеда darsdan keyin, tushlik paytida |
| Sabab, almashtirish | из-за, вместо, кроме, против | из-за дождя, вместо брата, кроме меня yomg'ir sababli, akam o'rniga, mendan tashqari |
Дат. Дательный кому? чему? · Jo'nalish (-ga)
| Qachon ishlatiladi | Ko'makchi / fe'l | Misol |
|---|---|---|
| Kimga? (adresat) | дать, сказать, звонить, писать, помогать, дарить, показывать, объяснять | Я звоню маме. Помоги другу. Oyimga qo'ng'iroq qilaman. Do'stingga yordam ber. |
| Yosh | сколько лет? | Брату двадцать лет. Akam yigirma yoshda. |
| Yoqish | нравиться, казаться | Мне нравится Ташкент. Menga Toshkent yoqadi. |
| Kerak, mumkin, holat | нужно, надо, можно, нельзя, холодно, скучно, интересно | Мне нужно идти. Детям холодно. Men ketishim kerak. Bolalarga sovuq. |
| Kimning oldiga? | к | идти к врачу, к другу shifokorga, do'stimning oldiga bormoq |
| Vaqtgacha | к | к вечеру, к понедельнику kechqurungacha, dushanbagacha |
| Bo'ylab, orqali | по | гулять по городу, говорить по телефону shahar bo'ylab sayr, telefonda gaplashish |
| Fan, soha | по | экзамен по математике, учитель по русскому языку matematika imtihoni, rus tili o'qituvchisi |
| Takroriy vaqt | по | по понедельникам, по утрам dushanba kunlari, ertalablari |
| Tufayli, muvofiq | благодаря, согласно, вопреки | благодаря учителю, согласно приказу ustoz tufayli, buyruqqa muvofiq |
Вин. Винительный кого? что? · Tushum (-ni) · yo'nalish (qayerga?)
| Qachon ishlatiladi | Ko'makchi / fe'l | Misol |
|---|---|---|
| To'g'ri to'ldiruvchi (nimani? kimni?) | читать, видеть, любить, ждать, знать | Я читаю книгу. Я жду брата. Kitob o'qiyapman. Akamni kutyapman. |
| Qayerga? | в, на | идти в школу, ехать на работу maktabga bormoq, ishga ketmoq |
| Qachon? (kun, soat) | в | в понедельник, в три часа, в эту субботу dushanba kuni, soat uchda, shu shanba |
| Davomiylik | — (ko'makchisiz) | Я работал всю ночь. Каждый день гуляю. Tun bo'yi ishladim. Har kuni sayr qilaman. |
| Qancha muddatga? | на | уехать на неделю bir haftaga ketmoq |
| … dan keyin, orqali | через | через час, через улицу bir soatdan keyin, ko'chadan o'tib |
| Haqida (so'zlashuv) | про | фильм про войну urush haqidagi film |
| Nima uchun (minnatdorlik, to'lov) | за | спасибо за помощь, заплатить за хлеб yordam uchun rahmat, non uchun to'lamoq |
| Qancha vaqtda? | за | сделать за час bir soatda qilib bo'lmoq |
| Qayerga? (ostiga, orqasiga) | под, за | положить под стол, сесть за стол stol ostiga qo'ymoq, stolga o'tirmoq |
| Qaramay | несмотря на | несмотря на дождь yomg'irga qaramay |
| Narx, o'lchov | стоить, весить | Билет стоит тысячу сумов. Chipta ming so'm turadi. |
Твор. Творительный кем? чем? · Vosita (bilan, orqali)
| Qachon ishlatiladi | Ko'makchi / fe'l | Misol |
|---|---|---|
| Vosita (nima bilan?) | — | писать ручкой, резать ножом ruchka bilan yozmoq, pichoq bilan kesmoq |
| Birga (kim bilan?) | с | гулять с другом, чай с лимоном do'st bilan sayr, limonli choy |
| Kasb, holat | быть, стать, работать, являться | Он работает врачом. Я хочу стать инженером. U shifokor bo'lib ishlaydi. Muhandis bo'lmoqchiman. |
| Fe'l boshqaruvi | заниматься, интересоваться, увлекаться, гордиться, пользоваться, руководить, владеть | заниматься спортом, гордиться сыном sport bilan shug'ullanmoq, o'g'li bilan faxrlanmoq |
| Fasl va kun vaqti | — | зимой, летом, утром, вечером, ночью qishda, yozda, ertalab, kechqurun, tunda |
| Joy (qayerda?) | над, под, перед, за, между, рядом с | над столом, перед домом, за углом, между нами stol ustida, uy oldida, burchak ortida, oramizda |
| Maqsad (nima olib kelish uchun?) | за | пойти за хлебом nonga bormoq |
| Majhul nisbatda bajaruvchi | — | Роман написан Толстым. Roman Tolstoy tomonidan yozilgan. |
| Usul, tarz | — | говорить шёпотом, ехать поездом shivirlab gapirmoq, poyezdda bormoq |
Предл. Предложный о ком? о чём? где? · O'rin-payt (-da) · haqida
| Qachon ishlatiladi | Ko'makchi / fe'l | Misol |
|---|---|---|
| Qayerda? | в, на | в школе, на работе, в Ташкенте, на улице maktabda, ishda, Toshkentda, ko'chada |
| Kim/nima haqida? | о, об, обо | думать о маме, говорить об уроке, обо мне oyim haqida o'ylamoq, dars haqida gapirmoq, men haqimda |
| Transport (nimada?) | на | ехать на автобусе, на метро avtobusda, metroda bormoq |
| Oy, yil, asr | в | в мае, в 2026 году, в XXI веке mayda, 2026-yilda, XXI asrda |
| Hafta | на | на этой неделе, на прошлой неделе shu haftada, o'tgan haftada |
| Kiyimda | в | в куртке, в очках kurtkada, ko'zoynakda |
| Huzurida, davrida | при | при университете, при Петре I universitet qoshida, Pyotr I davrida |
| Maxsus -у (urg'uli) | в, на | в лесу, в саду, на мосту, в аэропорту, на полу, в шкафу o'rmonda, bog'da, ko'prikda, aeroportda, polda, shkafda |
7. Ko'makchilar qaysi kelishikni talab qiladi
| Kelishik | Ko'makchilar |
|---|---|
| Род. | без, для, до, из, из-за, от, с (qayerdan), у, около, возле, вокруг, после, вместо, кроме, мимо, против, среди, напротив, во время, в течение, вдоль |
| Дат. | к (ко), по, благодаря, согласно, вопреки, навстречу |
| Вин. | в, на (qayerga), за (uchun; qayerga), под (qayerga), про, через, сквозь, несмотря на |
| Твор. | с (со — bilan), над, под (qayerda), перед, за (qayerda; nimaga), между, рядом с |
| Предл. | в, на (qayerda), о (об, обо), при |
| Ko'makchi | Qayerga? (Вин.) | Qayerda? (Предл. / Твор.) | Qayerdan? (Род.) |
|---|---|---|---|
| ichiga / ichida / ichidan | в школу | в школе | из школы |
| ustiga / ustida / ustidan | на работу | на работе | с работы |
| odamga / odamda / odamdan | к врачу (Дат.) | у врача (Род.) | от врача |
| ostiga / ostida / ostidan | под стол | под столом | из-под стола |
| ortiga / ortida / ortidan | за дом | за домом | из-за дома |
в / на, под, за ikki kelishikda: qayerga? — Вин., qayerda? — Предл. (в, на) yoki Твор. (под, за). с: Род. — «-dan» (с работы), Твор. — «bilan» (с другом).
8. O'zingizni tekshiring
30 ta topshiriq: so'zni kerakli kelishikka qo'ying yoki to'g'ri shaklni tanlang.