Grammdan tonnagacha: tuxumni laboratoriya tarozisida, tarvuzni bozor tarozisida, filni yuk tarozisida torting. Massalarni taqqoslang, birliklar zinapoyasida t → s → kg → g → mg o'tishni o'rganing va tenglamani tarozi yordamida yeching. Toshlarni barmoq yoki sichqoncha bilan suring, teginsangiz — o'zi joylashadi. Kamerani yoqsangiz, qo'lingiz 21 nuqtali skelet bo'lib ko'rinadi va tarozini qo'l bilan boshqarasiz.
170 dan ortiq buyum: chumolidan Quyoshgacha. Topilgan buyumni mos taroziga qo'yasiz yoki «Qaysi og'ir?» o'yinida solishtirasiz. Katalogda yo'q bo'lsa — internetdan qidiring.
Laboratoriyadagi har bir asbob haqiqiy fizik qonunlarga bo'ysunadi.
Shayin (tarozi yelkasi) o'rtasidagi tayanch prizma ustida turadi. Ikki yelka uzunligi teng: l₁ = l₂.
F₁·l₁ = F₂·l₂ ⇒ m₁·g·l₁ = m₂·g·l₂ ⇒ m₁ = m₂
Pallalardagi massalar teng bo'lsa, momentlar ham teng — shayin to'g'ri turadi, strelka shkalaning nolida to'xtaydi. Og'ir palla pastga tushadi, strelka esa yengil tomonga og'adi.
Bo'linish qiymati — shkaladagi ikki qo'shni chiziq orasiga to'g'ri keladigan qiymat. Bu pallali tarozida 1 bo'linma = 10 mg, raqamli tarozida esa d (masalan, d = 0,1 g).
O'lchash xatoligi: shkalali asbobda — bo'linish qiymatining yarmi, raqamli tarozida — ±d. Pallali tarozida xatolikni eng kichik tarozi toshi bilan baholaymiz: ±10 mg = ±0,01 g.
Natija shunday yoziladi: m = 63,45 g ± 0,01 g.
Platforma ostidagi datchik (tenzodatchik) yuk bosimini elektr signaliga aylantiradi. Max — eng katta yuk, d — ko'rsatish qadami.
TARA idish massasini eslab qoladi va ayiradi: ko'rsatkich = umumiy massa − idish massasi. Shunda faqat suv yoki un massasini ko'rasiz.
1 ml suvning massasi 1 g (ρ = 1 g/sm³), shuning uchun 1 l suv = 1 kg.
| 1 t (tonna) | 10 s = 1000 kg |
| 1 s (sentner) | 100 kg |
| 1 kg | 1000 g |
| 1 g | 1000 mg |
| 1 mg | 0,001 g |
| 1 karat (qimmatbaho tosh) | 0,2 g |
| 1 unsiya | ≈ 28,35 g |
| 1 funt (= 16 unsiya) | ≈ 453,6 g |
| 1 pud | ≈ 16,38 kg |
Taqqoslashdan oldin massalarni bir xil birlikka keltiring: 0,25 kg = 250 g > 240 g.
Katta yuklarning massasi bir necha birlikda yoziladi: 2 t 3 s 40 kg. Bitta birlikka o'tkazish uchun har bir qismni kg ga aylantirib qo'shamiz:
2 t 3 s 40 kg = 2000 + 300 + 40 = 2340 kg = 23,4 s = 2,34 t
Qoida (zinapoya): katta birlikdan kichigiga tushsak — ko'paytiramiz (×10, ×100, ×1000), kichigidan kattasiga chiqsak — bo'lamiz.
Bozor tarozisida cho'yan toshlar (gira) 10 g dan 10 kg gacha, yuk tarozisida esa tonna bloklari va sentner barabanlari ishlatiladi.
Sun'iy intellekt modeli (MediaPipe Hands) kamera tasviridan qo'lning 21 nuqtasini topadi: bilak, har bir barmoqning bo'g'imlari va uchlari. Nuqtalarni chiziqlar bilan tutashtirsak — qo'l skeleti hosil bo'ladi.
Chimdish — bosh barmoq uchi (4-nuqta) va ko'rsatkich barmoq uchi (8-nuqta) orasidagi masofa kichrayganda:
d = √((x₄ − x₈)² + (y₄ − y₈)²)
Qo'l kameradan uzoq-yaqinligidan qat'i nazar ishlashi uchun d kaft uzunligiga bo'linadi: nisbat 0,3 dan kichik bo'lsa — «ushlash», 0,42 dan katta bo'lsa — «qo'yib yuborish».
ρ = m / V m = ρ·V
| Qo'rg'oshin | 11,3 g/sm³ |
| Mis | 8,9 g/sm³ |
| Temir (po'lat) | 7,8 g/sm³ |
| Alyuminiy | 2,7 g/sm³ |
| Suv | 1,0 g/sm³ |
| Yog'och (qarag'ay) | 0,5 g/sm³ |
Hajmni menzurkada o'lchaymiz: jism botirilganda suv sathi ko'tariladi, V = V₂ − V₁ (1 ml = 1 sm³).
Ikkala palladan bir xil massani olsak yoki ikkala tomonni bir xil songa bo'lsak, muvozanat saqlanadi. Tenglamani yechish ham xuddi shunday:
3x + 4 = x + 10 → 2x + 4 = 10 → 2x = 6 → x = 3
Faqat bitta tomondan olsangiz — tarozi og'adi. Bu tenglik buzilganini bildiradi.