Shaxmat

Maqsad — raqib shohiga mat qilish: shoh hujum ostida (shax) va undan qochishning iloji yo'q. Oqlar birinchi yuradi, so'ng navbat bilan.

Donani bosing — u yura oladigan kataklar nuqta bilan ko'rinadi, keyin kerakli katakni bosing. Yoki donani barmoq/sichqoncha bilan sudrab qo'ying.

Donalar qanday yuradi

• Shoh — istalgan tomonga 1 katak. Hujum ostidagi katakka yura olmaydi.
• Farzin — to'g'ri chiziq va diagonal bo'ylab istalgancha. Eng kuchli dona.
• Rux — faqat to'g'ri chiziq (gorizontal va vertikal) bo'ylab.
• Fil — faqat diagonal bo'ylab, doim bir xil rangli kataklarda.
• Ot — «G» harfi shaklida: 2 katak bir tomonga va 1 katak yonga. Boshqa donalar ustidan sakray oladi.
• Piyoda — oldinga 1 katak (birinchi yurishda 2 katak ham mumkin), lekin diagonal bo'ylab oladi.

Rokirovka

Shoh rux tomon 2 katak suriladi, rux esa shohning ustidan o'tib, yoniga turadi. Shart: shoh ham, rux ham hali yurmagan, oralarida dona yo'q, shoh shax ostida emas va o'tadigan kataklari hujum ostida emas. Buning uchun shohni 2 katak yon tomonga suring.

O'tib ketayotgan piyodani olish (en passant)

Raqib piyodasi 2 katak yurib, sizning piyodangiz yonida to'xtasa, uni xuddi 1 katak yurgandek diagonal bo'ylab olishingiz mumkin — faqat darhol, keyingi yurishda.

Piyodaning aylanishi

Piyoda oxirgi qatorga yetsa, farzin, rux, fil yoki otga aylanadi. Tanlash oynasi chiqadi — ko'pincha farzin eng yaxshisi.

Durang holatlari

Pat — navbatdagi tomonning shohi shax ostida emas, lekin hech qanday qonuniy yurish yo'q. Shuningdek: bir xil holat 3 marta takrorlansa, 50 yurish davomida hech kim dona olmasa va piyoda yurmasa, yoki mat qilish uchun material yetmasa (masalan, faqat shohlar qolsa).

Maslahat: markazni egallang, otlar va fillarni erta chiqaring, rokirovka qilib shohingizni xavfsiz joyga olib qo'ying. Har yurishdan oldin: «Raqib nimaga tahdid qilyapti?» deb so'rang.