📜 O'yin tarixi
«Chillak» (ba'zi joylarda «chillik» deyishadi) — ikki tayoq bilan o'ynaladigan qadimiy o'yin: kaftdek qisqa, ikki uchi o'tkirlangan chillak va uzun tayoq. Chillak yerdagi kichik chuqurcha ustiga ko'ndalang qo'yiladi. O'yinchi tayoq bilan chillakning o'tkir uchiga urib uni havoga sakratadi va yana bir zarba bilan uzoqqa uchiradi. Raqiblar uni havoda ushlashga harakat qilishadi. Chillak qayerga tushsa, chuqurchagacha bo'lgan masofa tayoq bilan o'lchanadi — har bir tayoq bir ochko.
🎯 Matematik variant qoidalari
- Burchak va kuchni tanlang: tuval ustida orqaga torting (rogatka kabi) yoki pastdagi slayderlardan foydalaning, so'ng «🏏 Urish».
- Chillak havo qarshiligisiz haqiqiy parabola bo'ylab uchadi: masofa R = v²·sin(2θ) : g.
- Yerdagi har bir belgi — bitta tayoq. Tayoq uzunligi har raundda o'zgaradi (60, 75, 80 yoki 90 sm).
- Har zarbadan keyin aynan shu uchish haqida savol beriladi. Ketma-ket 3 ta to'g'ri javob — daraja oshadi.
- 🎁 Sirli quti chiqib qolsa — oching: ko'pincha yordam beradi, ba'zan ochko oladi!
🧠 Nimani o'rganamiz
- 1-daraja: masofani butun tayoqlarda o'qish va taqqoslash
- 2-daraja: tayoqni santimetr va metrga o'tkazish
- 3-daraja: metrni tayoqqa aylantirish (o'nli kasrga bo'lish) va proporsiya
- 4-daraja: burchak (45° sirri) va tezlik: masofa : vaqt
- 5-daraja: oxirgi 3 zarbaning o'rtachasi va foizli o'zgarish